Rozwój nowoczesnego Kendo

Pytanie: Jak się przyjmuje, kendo (niekoniecznie nowoczesne kendo) jest oparte w większości na Itto ryu. Co zostało zagubione podczas przejścia z klasycznej szkoły kenjitsu do ćwiczenia najpierw gekken i później "klasycznego" / nowoczesnego kendo?

Jest to trudny i skomplikowany temat. Ponieważ zasługuje na to aby być poznanym lepiej, sprobuję dać pokrótce (tak jest, krótko...) naszkicować główne historyczne zagadnienia. Najpierw przedstawię ogólny zarys Ittoryu. Następnie przedyskutuję kilka spojrzeń na to jak gekken (gekiken), kendo, i shinai kyogi pochodzą głównie z Ittoryu.

Omówienie ogólne

"Ittoryu" jest niejasnym wyznacznikiem który był używany do nazwania wielu różnych zjawisk. Myślę, że większość ludzi z Zachodu i nowoczesnych historyków miałaby tendencję aby identyfikować "Ittoryu" z programem nauki kata sformułowanym po raz pierwszy przez Ono Jiroemon Tadaaki (1565-1628). Dzisiaj, ludzie ćwiczący sztukę walki mieczem Ittoryu zwykle twierdzą że ćwiczą te same kata. Ono Tadaaki stał się niezwykle znany jako oficjalny instruktor walki mieczem w rządzie Tokugawy, stanowisko te bylo również zajmowane przez jego potomków. Nazwa "Ittoryu" odnosi się w przeszłość do Ito Ittosai Kagehisa (1560--1653?), człowieka, którego Tadaaki uważał za swego nauczyciela.

Szczególny status jaki miała rodzina Ono jako oficjalni instruktorzy rządu Tokugawa, przydał "Ittoryu" szczególnego prestiżu. W ciągu okresu Tokugawa, (np do 1868 r) powstało jednakże wiele innych "Ittoryu", jako że inni instruktorzy chcieli skorzystać na renomie stylu. Niektóre z tych nowych Ittoryu były stworzone przez studentów z zewnątrz, którzy studiowali u członków rodziny Ono, ale wiele innych zostało stworzonych przez instruktorów którzy po prostu przywłaszczyli sobie nazwę. Pisarze czasami rozróżniają pomiędzy różnorodnymi Ittoryu dodając przyrostek danej gałęzi (ha) do ich nazwiska, jak np Onoha Ittoryu, Motoha Ittoryu, Nakanishiha Ittoryu, Mizuguchiha Ittoryu, Joshuha Ittoryu, etc. Są również różne odgałęzienia Ittoryu które nie używają przyrostków Ť ha ť (np ., Kogen Ittoryu, Itto Soryu, Shinbu Ittoryu, Hokushin Ittoryu, etc.), Istniało wiele więcej Ittorryu oprócz tych wymienionych. Większość z nich było prawdopodobnie tak małych i niejasnych, że dzisiaj już nikt nic o nich nie pamięta.

Identyfikowanie Ittoryu z programem nauczania kata przez instruktorów rodziny Ono jest dość problematyczne.
Po pierwsze, program nauczania kata ewoluował. Zgodnie z tekstami takimi jak *Ittoryu hitsuji* i *Ittoryu mokuroku seikai bengi gokuhitsuron,* program nauczania kata Ittoryu był zmieniany przez każdą z pierwszych 4 generacji rodziny Ono, zanim został ustandaryzowany. Nawet po standaryzacji, sposoby w jaki był rozumiany i nauczany znacznie zmieniały się w ciągu tego czasu.
Po drugie każdy program nauczania kata zawiera o wiele więcej niż tylko akcje fizyczne. Tradycja rodziny Ono zawiera wiele rytuałów miecza opartych na magii Daoistycznej,i inne praktyki religijne. Obie praktyki, miecza wojennego i miecza magicznego były analizowane i wyjaśniane w kosmologii terminologii Neo-konfucjanistycznej i treningu mentalnego.

Przypuśćmy że ktoś żyjacy dzisiaj, nadal fizycznie ćwiczy te same kata wojenne, ale odrzuca magiczne rytuały miecza i nie próbuje ich zrozumieć przez studiowanie tekstów Neo-Konfucjanskich. Można się słusznie zapytać czy ta osoba rzeczywiście ćwiczy program nauczania Ono czy nie. Chodzi o to że każdy indywidualny element w programie nabiera znaczenia i treści w stosunku do innych elementów w tym programie. Wszystkie one są od siebie zależne i się wzajemnie wzmacniają. Dopóki ktoś nie osiągnął kompletnego wprowadzenia w całą filozofię i praktykę systemu (ryugi) nie może powiedzieć że naprawdę rozumie cały system. Te same zagadanienie odnosi się do różnych innych Ittoryu. Te wywodzące się z tradycji rodziny Ono zwykle zawierały niektóre elementy z programu nauczania rodziny Ono, ale również modyfikowały te elementy aby stworzyć nowa tożsamość (np nowe ryugi). Z czasem, niektóre z tych modyfikacji zostały z powrotem wcielone do nauczania rodziny Ono. Z tych powodów jest niezmiernie trudno precyzyjnie zidentyfikować kontekst programu nauczania kata rodziny Ono w jakimś konkretnym okresie historycznym.

Wkład Ittoryu do gekken (gekiken), kendo, i shinai kyogi

(1) Teoria Noe-Konfucjanska
Prestiż i popularność różnych Ittoryu podczas okresu Tokugawa wzbudził istnienie szerokiego zapotrzebowania na jakiekolwiek słowo pisane o technikach Ittoru. Różnorodne przewodniki badawcze które były opublikowane oferowały uproszczone ogólne opracowania tego jak Neo-Konfucjanskie idee zostały zaaplikowane do treningu kata Ittoryu. Takie prace jak *Ittosai sensei kenpo sho* (Notes on Master Ittosai's Swordsmanship, 1664) napisane przez Kotoda Toshisada były wielokrotnie opisywane podczas okresu Tokugawa i można je znaleźć we współczesnych kolekcjach tekstów na temat sztuk walki. Jeśli współcześni instruktorzy kendo deklarują cechy/zalety kendo jako formy samodyscypliny i treningu mentalnego, świadomie czy nie, opisują zwykle koncepty i podejścia, spopularyzowane po raz pierwszy przez te przewodniki do Ittryu, Noe-Konfucjanistycznego nauczania.

(2) Daoistyczne techniki oddychania embrionalnego:
Szkoła Nakanishiha Ittoryu rozwinęła program nauczania Daoistycznych technik oddychania które nazywają oni przekazem Tenshin (Niebiańska Prawda). Tenshin (po chińsku Tianzhen) jest imieniem Daoistycznego bóstwa który pierwszy odkrył techniki ochraniające życie przez oddychanie embrionalne, to znaczy przez obieg oddechu-energii (ki) w tandem, w dole brzucha. Shirai Toru Yoshinori (1781--1843), szermierz w szkole Nakanishiha Ittoryu, napisał szczegółowe instrukcje dla tych ćwiczeń w książce zatytułowanej *Heiho michi shirube* (Guide to the Way of Fencing). Praca ta była w prywatnym obiegu podczas okresu Tokugawa, i została opublikowana kilka razy na początku XX wieku. Dzisiaj, kiedy jakikolwiek adept sztuk walki rozważa rozwój ki, prawidłowe techniki oddychania, lub wyzwalanie ki, zwykle opisują oni metody rozwinięte w szkole Nakanishiha Ittoryu.

(3) Zen i sztuki walki
Mówiąc prawdę, jest nie fair obwiniać za to nieporozumienie styl Ittoryu. Napisałem długi artykuł na ten temat w którym omawiam ten temat dokładnie. Tutaj chciałbym jedynie wskazać, że 1897 roku kanclerz japońskiego konsulatu w Londynie dał publiczny wykład w którym próbował użyc przykładu Yamaoka Tesshu (1836--1888) do zademonstrowania że metody edukacyjne lansowane przez Herberta Spencera (1820--1903) w jego *Principles of Psychology* (1855) były już mistrzowsko opanowane w Japonskim Zen. (Yamaoka Tesshu, oczywiście, był szermierzem w Nakanishiha Ittoryu który zdobył sławe jako doradca/instruktor rządowy i jako szambelan imperatora Meiji). Ironią jest fakt że zaangażowanie Yamaoka'i w Zen było wyjątkiem, a nie normą wśród innych mistrzów miecza podczas jego życia. Niemniej jednak ten wykład w Londynie konsekwentnie był cytowany przez zachodnich pisarzy w książkach o historii i kulturze Japonii, którzy pisali że istnieje psychologiczna jedność pomiędzy Zen i Japońskimi Sztukami Walki. (notatka : taka psychologiczna interpretacja Zen pozwala na to że Zen może być interpretowany jako prawie wszystko.

(4)Wzrost popularności pojedynków z shinai i ochronnymi rękawicami
Różnego typu giętkie (np: "shinai" ) bambusowe kije od dawna były używane jako pomoc treningowa w ćwiczeniu posługiwania się mieczem japońskim. Podczas okresu Tokugawa, pojawiły się również rękawice ochronne które pozwoliły na bardziej dowolne użycie shinai. *Shigei enkakuko* (1831) opisuje 3 etapy procesu rozwoju. Najpierw ludzie zaczęli używać bambusowych masek żeby zabezpieczyć oczy. Później, dodali ochroniacz na głowę (atama ni futon wo tsuke), i ochraniacze na ramiona (te ni wata wo irete). W końcu rozwinąl się lekki pancerz na ciało. Wg tradycyjnych opowieści to Nakanishi Chuzo Tsugutake (d. 1801) z Nakanishiha Ittoryu spopularyzował używanie shinai i rękawic ochronnych kiedy wprowadził trening w formie zawodów z bambusowym kijem (shinai uchikomi keiko) do życia samurajów w Edo (obecnie Tokyo) podczas okresu Horeki (1751--1763).

Współczesni uczeni zakwestionowali te tradycyjne sprawozdania. Z pewnością jest prawdą że Nakanishi Chuzo Tsugutake napisał opracowanie w którym polecał treningowe zawody z shinai do nauki i udoskonalenia timingu, szybkości i siły/mocy. I jest bardzo prawdopodobne że Nakanishi Chuzo Tsugutake był pierwszym instruktorem w Edo który zaadoptował te metody treningowe. Co się dzialo poza Tokyo to jednak całkiem inna historia. Zawody za pomacą shinai rozwinęły się prawdopodobnie najpierw pomiędzy wieśniakami w rolniczych regionach którzy chcieli w szybki i bezpieczny sposób zmierzyć się ze sobą. Popularność sztuk walki pomiędzy wieśniakami może być udokumentowane poprzez studiowanie zapisów zawodów sztuk walki które zachowaly się począwszy od 1840 r i później. Profesor Watanabe Ichiro udowodnił że zawodnicy w zawodach szermierczych podczas późnego okresu Tokugawa na terenie który obecnie zwany jest Prefektora Saitama, w 80% byli zwykłymi ludźmi, a tylko 6% samurajami (np wysokimi rangą przedstawicielami rządowymi). Znakomita wiekszość pochodziła z Shindo Mundenryu, Kogen Ittoryu, czy Ryugoryu - 3 wiejskich tradycji miecza których członkowie glównie wywodzili się z chłopstwa.

Niezależnie od prawdziwej roli Nakanishi Chuzo Tsugutake w rozwoju treningowych zawodów z shinai, kiedy już wprowadził on je do Edo, stały się one niezwykle popularne i niezwykle pożyteczne. Zawody z shinai pozwalały wielu studentom współzawodniczyć ze sobą jednocześnie bez konieczności indywidualnego nadzoru ze strony instruktora.(W przeciwieństwie do tego, tradycyjne formy nauczania kata zawsze polegały na osobistym treningu z instruktorem). W ten sposób instruktorzy byli w stanie zaakceptować i przyjąć dużo więcej studentów na raz i zarobić dużo więcej pieniędzy. Akademie sztuk walki w Edo zwiększały swoje rozmiary błyskawicznie. Wielu zaczęło przyjmować mieszczaństwo (chonin czyli bogatych kupców i właścicieli gruntów) jako studentów. Szermierka zaczęła nabierać charakteru popularnego hobby a nie tylko wojskowego treningu lub Neo-Konfucjanskiej dyscypliny.

W tym to środowisku, akademie sztuk walki w Edo które oferowały treningowe zawody z shinai, stały się popularnie znane jako "Akademie Ittoryu" niezależnie od ich prawdziwego pochodzenia i przynależności. Innymi słowy, "Ittoryu" stało się żargonowym określeniem wszystkich styli i szkół z zawodami z shinai. Z czasem, zawody z shinai stały się ogólnie znane jako "gekiken" lub "gekken" (miecze z kijow/drewniane miecze). Ztąd się wzięła popularne wyobrażenie powiązania Ittoryu z gekken.

(5) Usystematyzowanie technik do pojedynkow z shinai.

Jak już treningowe zawody z shinai stały się popularne, ludzie zaczęli oceniać akademie sztuk walki po ich wynikach produkowania studentów którzy byli dobrzy w zawodach z shinai. Instruktorzy szermierki zaczęli zaniedbywać trening kata jak również techniki które wyróżniały się w treningu kata. Zamiast tego, poświęcili oni swoją uwagę na rozwój nowych technik i metod treningowych przeznaczonych do pomocy studentom aby wygrywali zawody z shinai. Najważniejsze stało się zwycięstwo. Wszystkie techniki były dozwolone. (Co jest interesujące, wielu instruktorów promowało nowe techniki z jednoręcznymi pojedyńczymi pchnięciami wykonywanymi przy pomocy długiego cienkiego shinai w sposób podobny do zachodniej szermierki) W tym nowym współzawodniczacym środowisku nie było instruktora który by odnosił większe sukcesy niż Chiba Shusaku Narimasa (1794--1855) ze szkoły Hokushin Ittoryu. Książka *Higashi asobi nikki sho* (Diary of a Trip to the East) napisana przez Katoda Heihachiro opisuje serię meczy w których Katoda i jego podróżujący z nim ludzie brali udział w dojo Chiba Shusaku Narimasa. Katoda i jego współtowarzysze zostali gładko pokonani przez studentów Chiby, wsród których wielu używało shinai dłuższych niż 180 cm aby pokonać swych oponenetów (ashi barai). Studenci Chiby zawdzięczają sukces nie tylko długim shinai. Chiba Shusaku Narimasa rozwinął program nauczania 68 specyficznych technik do pojedynków z shinai. Wiele wersji tego programu było przekazywanych przez kolejne generacje począwszy od studentów Chiby i propagowanych jako klucz to sukcesów w zawodach. W ten sposób, lista 68 technik z shinai Chiby ustanowiła standard pozwalający zdobyć mistrzostwo w zawodach z shinai od 1850 do 1920 a nawet późnej.

(6) Grupa metod odpowiednich do nauczania dzieci w instytucjach edukacyjnych

W 1868 r rząd Tokugawy upadł i Japonia przyjęła oficjalną politykę modernizacji i industrializacji. Wszystkie aspekty społeczeństwa się zmieniły. Narodowy system przymusowej edukacji został ustanowiony w 1872 r, pobór wieśniaków do wojska zaczął się w 1873 i publiczne noszenie mieczy przez cywilów zostało zabronione w 1876r. Z wyjątkiem gangsterów, policji i personelu wojskowego pojedynki na miecze przestały być realną częścią życia większości ludzi.

Aby zawody przy pomocy kijów bambusowych przetrwały, musiały sprostać potrzebom ludzi żyjacych w nowym świecie. W szczególności musiano znaleść nowe metody ćwiczenia grupowego podczas treningów, ćwiczenia na zrównoważony rozwój fizyczny, zasady higieny, przepisy wykluczające techniki nielegalne, sędziów do przestrzegania reguł, regulaminów zawodów które by zapewniały bezpieczeństwo słabszych zawodników, etosu współzawodnictwa sportowego, i ideologicznego programu który by zaspokajał polityczne potrzeby nowego państwa. Wielu ludzi uczestniczyło w tej nowoczesnej przemianie ale jeden z nich posiadał największe wpływy - Takano Sasaburo (1863--1950) ze szkoły Onoha Ittoryu. Takano był instruktorem w Tokyo Shihan Gakko (Tokyo Teacher's College). Prezydentem tego college'u byl Kano Jigoro (1860--1938). Mieścił się tam pierwszy departament kultury fizycznej w Japonii i był pierwszą szkołą do kształcenia instruktorów sztuk walki dla szkół publicznych. Takano Sasaburo wziął 68 technik z programu shinai Chiba Shusaku Narimasa i zmniejszył ich ilość do 50, które przerobił następnie do użytku dla dzieci w szkole, wyekwipowanych w relatywnie krótki (choć ciągle dłuższy niż większość stalowych mieczy) shinai. Takano Sasaburo wyjaśniał swoją metodę nauczania w serii ksiażek *Kendo* (1915; reprinted 1984), *Nihon kendo kyohan* (Japanese Kendo Teaching Manual, 1920), i *Kendo kyohan* (Kendo Teaching Manual, 1930; reprinted 1993). Jak wynika z dat reprintów, jego książki są studiowane jeszcze obecnie.

Po porażce Japonii i okupacji w 1945r przez Aliantów, publiczne nauczanie Kendo zostało zabronione, ze wzgledu na zaangażowanie w indoktrynację podczas wojny. Dopiero w 1953 po rozpoczęciu wojny z Koreą cofnięto zakaz. W tamtych czasach początkowo zostało nazwane "zawodami za pomocą bambusowych kijów" (shinai kyogi) i można było nauczać tylko jeśli (zgodnie ze słowami ministra edukacji) nie było nauczane jako droga wojenna (budo) ale jako kultura fizyczna, jako sport, w dokładnie ten sam sposób jak inne sporty. Z tej przyczyny, stało się konieczne jeszcze raz opracowanie nowych treningowych metod, nowych reguł zakazujących nielegalnych technik, nowych regulaminów zawodów, nowego, zrewidowanego sensu współzawodnictwa sportowego, i nowego politycznego programu który służyłby nowym potrzebom zdemokratyzowanych powojennych politycznych potrzeb. Nie było jakiejś pojedyńczej indywidualności która dominowałaby ten powojenny rozwój w ten sam sposób jak Takano Sasaburo robił to przed wojną. (w rzeczywistości nowoczesne techniki Kendo w większości zawierają te same 50 technik które Takano zaadoptował od Chiba Shusaku, chociaż zostały one usystematyzowane, nazwane inaczej, i nauczane w inny sposób) Można jednak spokojnie powiedzieć ze niewielu ludzi miało takie wplywy jak Sasamori Junzo (1886--1976) ze szkoły Onoha Ittoryu. Sasamori, chrześcijanin, skończył Waseda Univ. W 1910, służył jako przedstawiciel Japonii w Washington Peace Conference w 1915, a następnie studiował w Denver University. (Denver U. nadało mu Ph.D. in 1927.) W 1946 Sasamori został wybrany do pierwszego powojennego rządu, wydarzenie, które pokazuje że jego ideologiczne przekonania otrzymały aprobację okupacyjnej administracji. W 1950r Sasamori utworzył i został prezydentem Zen Nihon Shinai Kyogi Renmei (All Japan Federation for Bamboo Stick Competition) podczas całej swojej powojennej kariery w rządzie i wyższej edukacji, Sasamori promował Kendo jako wartościowe socjalnie ćwiczenia, które jest kompatybilne z demokracją. Oprócz swoich wielu książek na temat Kendo, w 1956 r napisał *Ittoryu gokui* (Ultimate Secrets of Ittoryu) w której prezentował z detalami ('oficjalny') spis historii Ittoryu i sposobów nauczania. Jest to książka która każdy zainteresowany japońska szermierką powinien posiadać. Była ona wznowiona w 1986r.

KONKLUZJA

Czy gekken/gekiken, kendo, i shinai kyogi były oparte w większości na Ittoryu ?

Obecnie niektórzy ludzie nadal należą do szkoly Ittoryu i nadal ćwiczą i nauczają tradycyjnego programu nauczania kata Ittoryu. Niektórzy (wiekszość) tych samych ludzi również ćwiczy formę współzawodnictwa Kendo (sport). To właśnie ci ludzie są najbardziej kwalifikowani do tego aby odpowiedzieć na to pytanie. Odpowiadając za nich mogę niedwuznacznie odpowiedzieć :

(1) Tak, powyżej podałem kilka połączeń pomiędzy popularnymi formami szermierki japońskiej i Ittoryu
(2) Nie, żadne z siedmiu połączeń które wyliczyłem powyżej nie jest oparte bezpośrednio na programie nauczania kata pierwotnie sformuowanym przez Ono Jiroemon Tadaaki (1565--1628) i później rozwijanym przez członków szkoły Onoha Ittoryu i zaadaptowanych przez inne szkoły Ittoryu. Jeśli program kata nie jest nauczany, więc ryugi (nauczanie rodowodu) jest stracone/zagubione. Bez ryugi nie może istnieć sensowne polączenie między starszą tradycją i nowoczesnym ćwiczeniem.