Artyzm Butów Japońskich

Mówi się dużo o noszeniu przez Japończyków kimona czy yukata ale często zapomina się że nierozłączne z tym strojem są buty jak geta, zori czy wazaji.
Jeśli cofniemy się wstecz lat minionych to znajdziemy dwa żrodła pochodzenia butów japońskich : Południowa Azja i Chiny oraz Północne Chiny i Korea. Pierwsze idealne w klimacie wilgotnym i ciepłym charakteryzują się łatwością ściągania i zakładania dzięki prostocie ich budowy. Składają się z podeszwy przedziurawionej na jednym z końców przez kawałek paska pod który wślizguje się duży palec u nogi. Pasek ten ma za zadanie przytrzymywać podeszwę przy stopie.
Drugi rodzaj butów pochodzący z klimatów zimnych przykrywa stopę w sposób podobny do naszego.




Jeszcze do czasów drugiej wojny światowej chłopi japońscy zakładali wyżej widoczne tageda w wersji o-ashi. Idealne do chodzenia po bagnistej ziemi w czasie przepikowywania ryżu. Takeda składało się z połączonych deseczek dużo większych niż stopa, oraz sznurka z plecionej słomy pod który wślizguje się duży i środkowy palec u nogi . Widoczne są też dwa również słomiane , dużo dłuższe powrozy trzymane w ręku aby pomóc stopom w ich wysiłku wyciągania butów z błota.
Uważa się że to tageta ewoluowala w latach póżniejszych w kierunku geta.

Fuka- gutsu : Buty ze słomy jęczmiennej nieprzemakalne i trzymające ciepło. Idealne na mrożną i śnieżną zimę.




Kanjiki : Przywiązywane do butów, używane do chodzenia po śniegu Waraji : noszone jeszcze w czasach współczesnych przez rybaków gdyż dają szczególną łatwość poruszania się po śliskich kamieniach potoków górskich. Produkowane z plecionej słomy oraz słomianych sznurków otaczających również piętę i wspinających się aż do kostki a niekiedy też do kolana. Słynne ze swojej lekkości i elastyczności są produkowane przez chłopów dla ich własnego użytku. Dostały miano butów ludu i podróżników.
Buty te ewoluują w póżniejszych czasach w kierunku wszystkim nam znanych klapek czasów współczesnych które można spotkać na każdej plaży całego swiata.

Nie sposób też nie wspomnieć o wojennej wersji klapek jakim są ASHINAKA noszone przez żołnierzy w średniowieczu. Zarówno pięta jak i duży palec wystają znacznie za podeszwę . Pozwala to na lepsze połączenie podeszwy ze stopą. Z czasem lud japoński zaadoptuje zori do prac na ziemi.
W latach 1603-1867 w Edo notuje się pierwsze fabryki zori , sandały setta o ogromnej ilości różnych modeli od popularnych do luksusowych.
Orginalnie podeszwa pierwszych zori była pokryta plecionką z młodych pędow bambusu.Obecnie używa się plecionki słomy ryżowej identycznej z pierwszą warstwą tatami.Pozwala to utrzymać stopy suche w szczególności w okresie wilgotnego i upalnego lata. Paski przytrzymujące stopę orginalnie są czarne ale obecnie istnieją też wersje setta z motywami na paskach czy też paskami pokrytymi laka.


Zori- Luksusowe sandały noszone przez kobiety ubrane w kimono.Podeszwa składa się z 5 warstw pokrytych lakierem.
Ten typ zori posiada bardzo duży wybór kolorów, jakości i ceny


Zori kauczukowe popularnie używane jako klapki na plażę


Geta :orginalnie o podeszwie drewnianej podtrzymywanej przez dwa prostopadłe do niej kawałki drzewa zwane zębami.
W osiemnastym wieku zaczęto je produkować fabrycznie. Geta staje się butem bardzo modnym i noszonym przez większość mieszkańców miasta Edo(dzisiaj Tokyo) Produkcja zwiększa się z roku na rok i osiąga swój szczyt w 1955 roku ,93 miliony par geta. Produkcja nigdy nie przerwana aż do naszych czasów.


Ippon-ha geta : geta z jednym
Ť zębem ť używana głównie przez mnichów buddyjskich w górach. Obecnie można je zauważyć noszone przez szefów kuchni w barach sushi.


Yaki-geta : Powierzchnia drzewa jest zwęglona i następnie wypolerowana. Ten typ geta jest szczególnie doceniany za łatwość utrzymania oraz ukrywania brudu nagromadzonego w czasie ich noszenia.


Niwa-geta :sandał skórzany o podeszwie lakowanej, często noszone w czasie spacerów po ogrodzie.

Ama-geta :geta pokryta laką na dni deszczowe. Widoczny dodatek przykrywający palce jest umocowywany na czubku aby uniknąć zabłocenia białych tabi


Geta-Ť czuć się dobrze ť
Dzięki małemu wzniesieniu na środku podeszwy następuje ucisk na stopę co powoduje że krok staje się wygodny i lekki.

Tabi :Podobny do skarpety, przeznaczony do noszenia z zori lub wazaji. Pomaga ogrzać stopę zimą i zabezpiecza od obtarć powodowanych przez paski przytrzymujące zori, szczególnie przy dużym palcu.


Jika-tabi :Jest butem bardzo przypominającym tabi z tą różnicą że posiada podeszwę kauczukową (co było sposobem na wykorzystanie używanych opon samochodowych) . Jika tabi jest używany do prac na zewnątrz domu. Swoje pochodzenie w 1922 roku zawdzięcza dwóm braciom z rodziny Ishibashi,Tokujiro I Shojiro .Rodzina Ishibashi była właścicielem fabryk tabi żeby stać się w póżniejszym czasie Bridgestone Corporation – producentem na skale światową opon samochodowych.
Jika-tabi zabezpieczając niezależność dużego palca od podeszwy kauczukowej daje lepszą przyczepność do podłoża. Ta szczególna właściwość była bardzo doceniona w 1923 roku po trzęsieniu ziemi w czasie odbudowy Tokyo. Jika-tabi pozwalała z wielką łatwością robotnikom na poruszanie się po terenach budowy. W tamtych czasach została mianowana królem terenów konstrukcyjnych i nazwę ta utrzymała po dzisiejsze czasy.