Historia Aikido

W czasach Internetu, istnieje tysiące stron poświęconych aikido, na których łatwo można znaleść historię jego powstania. W szerokiej mierze opierają się one na oficjalnych publikacjach Hombu Dojo Aikikai czy też książkach syna Założyciela, K.Ueshiby.

Jeśli je ktoś nieco porówna, to okaże się że historia ta sprowadza się do historii życia Morihei Ueshiba, Założyciela. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ do czasu śmierci Założyciela, jedno było jasne : Aikido = M.Ueshiba. Istnieją różnorodne wspomnienia na temat życia Założyciela. Oficjalne wydawnictwa są często, zwyczajem japońskim mocno podkolorowywane. Ma to tysiącletnie tradycje w historiografii chińskiej, skąd zostało zaadoptowane do Japonii. W Japonii każdy sobie z tego zdaje sprawę, ale w "Realnym świecie" (poza Japonią) ludzie dosłownie wierzą w słowo pisane. Zyje coraz mniej naocznych świadków zycia Założyciela. Ich relacje są często sprzeczne. Dlatego niezmiernie ciężko jest odtworzyć obiektywnie, jak to się naprawde stało że powstało aikido. Odkrywane są też kolejne, nieznane dotąd dokumenty zmieniające często kompletnie utarte przez wiele lat stereotypy.

W młodości Założyciel ćwiczył następujące SW:

Tenjin shin'yo-ryu jujutsu
pod kierunkiem T.Tozawa, dość krótko w 1901r

Goto ha Yagyu Shingan ryu
pod kierunkiem M Nakai od 1903 do 1908

Judo
pod kierunkiem K. Takagi krótko w 1911r

Daito ryu jujutsu
pod kierunkiem Sokaku Takeda od 1915 r do 1931 r, aczkolwiek nie bez przerwy, a raczej w 1915, 1916, 1922, 1931 przez kilka miesięcy za każdym razem.Brał też udział w licznych stażach.

Kashima Shinto ryu
przez 2-3 lata zaprosił do siebie do dojo 3 instruktorów z tej szkoły i obserwował ich trening raz w tygodniu.

Mimo takiego treningu, Założyciel robił zdumiewająco szybkie postepy i osiągnął bardzo wysoki, - wielu mu współczesnych twierdziło że najwyższy - poziom wśród uczniów S.Takeda. Jednocześnie zawsze interesowała go strona filozoficzno-mistyczna życia i pewnego dnia spotkał on niezwykle charyzmatycznego przywódcę religijnej sekty Omoto , Onisaburo Deguchi. M.Ueshiba związał się z nim bardzo ściśle i pozostał pod jego wpływem aż do wybuchu II wojny światowej.
Tych dwóch nauczycieli zaważyło niezwykle ciężko na jego życiu, a ze zderzenia dwóch przeciwstawnych idei (jednej, niezwykle efektywnej SW służacej jak najszybszemu zabijaniu oraz drugiej gdzie pokój i harmonia z Naturą i z ludźmi osiągane są przez środki szamanistyczno- ascetyczne) powstało aikido.
Oczywiście idea aikido ewoluowała przez ponad 50 lat. Już jako instruktor Daito ryu M.Ueshiba mial swój szczególny styl ćwiczenia, całkiem inny niż jego nauczyciel. Praktycznie jednak, aż do początku lat 40-tych, ćwiczyl on Daito ryu jujutsu, choć nazwy jego sztuki zmieniały się z czasem (Ueshiba juku, Daitoryu Aikijujutsu, Aiki Budo).

W 1924 towarzyszył Onisaburo Deguchi w wyprawie do Mandżurii i Mongolii mającej na celu ustanowienie "Społeczeństwa Idealnego".Wyprawa ta zakończyła się kompletną klęską.

Nie należy zapominać, że Założyciel miał bardzo mocne powiązania z wojskową prawicą. Finansowali oni nie tylko jego dojo, ale również chronili go przed prześladowaniami podczas pierwszego i drugiego Incydentu Omoto, kiedy to rząd japoński kompletnie rozbił sektę Omoto i wtrącił jej najbardziej wpływowych członków do więzienia. Założyciel szkolił też żolnierzy oraz szpiegów w akademiach wojskowych.

Jest dość prawdowpodobne, że wybuch II wojny światowej wpłynął na to że Założyciel zrezygnował kompletnie z nauczania w Tokyo i przeniósł się do Iwama, gdzie poświęcił się intensywnemu treningowi, medytacjom i rolnictwu.
Dopiero po 1955 roku zaczął znowu podróżować, dawać staże i nauczać w Osace i Tokyo. Można przypuszczać że ogrom wojennych zbrodni walnie przyczynił się do zmiany kierunku nauczania, i wprowadzania coraz to więcej elementów duchowych i filozoficznych w jego trening. Miało to odbicie również w fizycznym wykonywaniu technik, które stały się bardziej okrągłe, miękkie i płynne nic nie tracąc na swojej efektywności. To właśnie około 1942 roku wprowadzono nazwę aikido, ze wzgledów organizacyjnych a także jako być może symbol kompletnego ideowego oddzielenia się od swojego dawnego nauczyciela S.Takedy.

Praktycznie własnie już od tego okresu zaczyna się rozwój wielu styli aikido. Niewielu uczniów z przedwojennych uchideshi Założyciela kontynuowało trening po wojnie. Jednym z bardziej zażartych wizjonerów był Shioda sensei. Po powrocie z wojny, po prostu pewnego dnia przeprowadził się z nienacka do Iwama z całą rodziną. Ponoć wszyscy, łącznie z O'senseiem byli zaskoczeni...
Niewielu jednak wyobrażało sobie stawanie się wielkim wojownikiem jednocześnie gospodarując na ziemi w Iwamie. Większość dotychczasowych (przedwojennych i tych co należą do tzw 2-giego pokolenia) uczniów Założyciela pochodziło z zamożnych i szlacheckich rodzin. Praca na ziemi to ciężki chleb a i przychody z ziemi nie były wystarczająco duże aby utrzymać licznych uchideshi. Ogólnie panowała wielka bieda zaraz po wojnie, i wielu nowych zapisywało się tylko po to aby mieć miskę strawy codziennie...Syn Założyciela K.Ueshiba zaczął pracować w biurze, co pozwoliło dać utrzymanie najpierw jednemu (N.Tamura sensei) a potem kilku innym uchideshi. Jak tylko doprowadzono do porządku dojo w Tokyo to ruszyły tam treningi kierowane przez K.Ueshiba (Doshu) i K.Tohei, który został szefem instruktorów.

Ponieważ 2 pokolenie instruktorów (Osawa, Yamaguchi,Arikawa, Tada, ... ) prowadziło już treningi w Hombu Dojo Aikikai w Tokyo, Tomiki i Shioda sensei z 1 pokolenia postanowili zorganizować swoje własne federacje i promować własne metody nauczania, niekoniecznie zgodne z obecnym kierunkiem nauczania Założyciela. Tak powstało Tomiki Aikido i Yoshinkan Aikido. Być może wiązało się to także z małym autorytetem technicznym Doshu, i tym że właściwie to K.Tohei sensei był tzw "2-gim po O'sensei'u". Stopniowo młodzi instruktorzy z 3 i 4 pokolenia (Tamura, Yamada, Chiba, Sugano, Kanai, Saotome...) rozjeżdżali się po świecie promując aikido.

Po śmierci Założyciela w 1969r zaczęli odchodzić poszczególni uchideshi aby tworzyć własne organizacje (Np Shimizu sensei, Noro sensei itd), ale dopiero ok 1974 roku nastąpił wielki rozłam w Aikikai, kiedy K.Tohei sensei odszedł i stwożył własną organizację, Ki Society". Odeszła z min prawie połowa aikidoków i instruktorów na całym świecie.

Od połowy lat 80-tych Hombu Dojo Aikikai przyjęło nową politykę i zaczęło działać w celu ponownego luźnego sfederowania różnorodnych organizacji aikido pod parasolem Aikikai. W ten sposób np Saotome sensei i jego organizacja ASU podlączyła się do Aikikai, a takze inne niezależne dojo i małe federacje, odłamy z Ki Society, Yoshinkanu.