autor: Szczepan Janczuk
Definicja Aikido
Istnieje bogata literatura z dużą liczbą różnorodnych
definicji aikido. Dodatkowo każdy z ćwiczących na własny użytek
sobie definiuje aikido poprzez pryzmat własnych doświadczeń i
wyobrażeń. Dlaczego taka sytuacja jest możliwa? Wynika to w głównej
mierze z dość specyficznej konstrukcji założeń aikido, gdzie techniki
wojenne, wymagające efektywnej,fizycznej kontroli nad atakujacym
zderzają się ze sferą filozoficzno-moralną która sięga korzeniami
do głoszącej pokój między ludźmi i harmonijne współistnienie z
Naturą religii Omoto z Japonii. Powoduje to powstanie swego rodzaju
paradoksu, który można rozwiązać wyłącznie poprzez fizyczne ćwiczenie
w dojo.
Idealnie wykonana technika aikido na poziomie dość początkującym
faktycznie używa impet i moc ataku, przekształca go za pomocą
różnorodnych dźwigni, timingu, dystansu i rytmu tak, aby zawrócić
go w środek ciężkości atakującego pozbawiając go równowagi i umożliwić
kontrolę nad nim wprost proporcjonalnie do intensywności ataku.
Na wyższym poziomie używa się dodatkowo elementów "niefizycznych"
jak np idei "nieoporowania" i wielu innych które zwielokrotniają
moc technik i pozwalają uniknąć rozwoju przemocy i nienawiści
przy stosowaniu technik.
Dążąc do tego idealnego obrazu techniki, ćwiczący podświadomie
"budują" nie tylko różnorodne elementy fizyczne i nie-fizyczne
w swoim ciele, uczą się odpowiedniego użycia mięśni, interakcji
miedzyludzkiej, ale również fizycznie ucieleśniają razem z partnerem
podczas ćwiczeń ideę harmonii i współpracy, zamiast niszczenia
i robienia sobie coraz większej ilości wrogów. Jest to możliwe
dzięki temu że w aikido nie ma zawodów, co eliminuje ducha rywalizacji
i pozwala wyjść z zamkniętego dotychczas kręgu "dominujacy
- dominowany" i nie produkuje sie zwyciezcow i przegranych.
Nie należy jednak zapominać że ludzie ćwiczący aikido, startują
z różnych poziomów rozumienia idei aikido, mają swoje wady i zalety,
i nie należy ich idealizować, niezależnie od poziomu technicznego
jaki osiągnęli.
Spowodowało to, po śmierci założyciela aikido - Morihei Ueshiba
- rozwój wielu różnych styli/organizacji aikido. Najbardziej charakterystyczne
to :
Aikikai
Najliczniejsza organizacja na czele
której stoi wnuk założyciela, Moriteru Ueshiba, i w której znajdujemy
największą ilość instruktorów, którzy byli bezpośrednimi uczniami
założyciela. W związku z tym skupia dużą liczbę różnych styli
różniących się czasem od siebie dość znacznie np Iwama ryu, styl
Nishio sensei, styl Kanai sensei , ASU - Aikido Schools of Ueshiba
etc...Styl ogólnie dość okrągly, ruchy płynne i szerokie.
Yoshinkan aikido
Organizacja założona w 1953 r przez
przedwojennego ucznia założyciela, Gozo Shioda sensei. Styl dość
"kwadratowy", używają metody zaadoptowane do nauki dużych
grup studentów (np policji) w formie wykonywania kata z partnerem
jak również jednoosobowo.Ruchy sfazowane na podstawowym poziomie,
bardziej okrągłe na poziomie zaawansowanym. Posiada ok 150 podstawowych
technik które są ciągle powtarzane i które są podstawa do mistrzowskiego
opanowania pozostałych ok 3000.
 Więcej
informacji
Yoseikan budo
Założona przez przedwojennego ucznia
założyciela, Minoru.Mochizuki sensei. Zawiera również elementy
z różnych innych Sztuk Walki jak Judo, Aikijujutsu, Karate, Jujutsu
traditionnel, Kenjutsu, Tenshin Shoden Katori Shinto-ryu, Gyokushin-ryu
jujutsu, Iaijutsu, Kendo, Yari, Kito-ryu etc.
Więcej
informacji
Ki Society (Ki No Kenkyukai)
Założona we wrześniu 1976 r przez
długoletniego szefa instruktorów Aikikai, K.Tohei sensei. Jedna
trzecia treningów to KI-Aikido, dwie trzecie to treningi Ki, Kiatsu,
Taigi Competitions, doroczne staże, międzynarodowe staże instruktorskie.
Posiadają limitowaną formę zawodów (Taigi Competitions) w wykonywaniu
form parami. Nauczanie oparte na idei " KI " - rozwinięte
dzieki osobistym doświadczeniom K.Toheia w sekcie Tempukai.
Więcej
informacji
Tomiki aikido (shodokan)
Założona przez przedwojennego ucznia
założyciela K. Tomiki sensei. Posiadają limitowaną formę zawodów.
Tomiki sensei - sam judoka na doskonałym poziomie i uczeń J.Kano
- uważał że w aikido brakuje elementu współzawodnictwa ,więc zmodyfikował
techniki tak aby mogły być używane w zawodach / randori oraz sposób
ich nauczania tak, aby uczyć je bardziej efektywnie. Usystematyzował
techniki w kata i ukonstytuował limitowaną formę zawodów której
celem było testowanie wykonywania technik i ich polepszanie, z
cała pewnością zaś nie produkowanie zwycięzców i przegranych.
Kata są bardzo interesujące i zawierają wiele starych technik
posiadających swoje korzenie w klasycznym Jujutsu. Co jest interesujące,
reguły Tomiki aikido są prawie dokładnym przeciwieństwem reguł
w judo, co pozwoliło Kenji Tomiki rozwinąć dużo większy wachlarz
technik w środowisku współzawodnictwa. Wielu studentów Tomiki
aikido uczyło się następnie również judo. Dobrymi stronami tego
stylu jest rozwinięcie różnych metod ćwiczenia jak:
- Shodokan Randori: Toshu randori - bez broni i Tanto randori
- z użyciem kauczukowego noża.
- Embu - zawody w wykonywaniu kata
- Zawody mieszane - Embu i Randori
- Cwiczenie kata bez uczestnictwa w zawodach.
Studenci Tomiki zwykle ćwiczą wszystkie te różne metody dość regularnie.
Aczkolwiek należy powiedzieć że Założyciel nie był zbyt szczęśliwy
z powstania tego stylu i publicznie deklarowal że to nie jest
aikido, że aikido nie może być zawodami, bo jest sztuką walki,
a nie grą z zestawem reguł. Postawy są inne ponieważ ich cele
są inne. Założyciel powiedział że "Tomiki nie zrozumiał o
co chodzi w aikido".
Po śmierci Tomiki na czele stylu stoi Nariyama sensei w Osaka.
Więcej
informacji
Więcej
informacji 2
Poza tym istnieje mnóstwo różnorodnych odłamów z każdej organizacji,
istniejących niezależnie (np organizacja H.Kobayashi sensei itd).
Opis niektórych styli
Z racji tego, ze przeprowadzałem się kilkakrotnie do różnych krajów,
oraz mieszkałem na różnych kontynentach, miałem okazję ćwiczyć
z ludźmi ze styli nieistniejących w Polsce. Oczywiście w każdym
stylu istnieją ludzie doskonale wyszkoleni, aczkolwiek są to raczej
osobnicy mający 25-30 lat treningu. Moje uwagi ograniczają się
do ludzi z którymi ćwiczyłem.
Iwama ryu
Nie jest to formalna organizacja,
gdyż organizacyjnie podlegają pod Aikikai, aczkolwiek odseparowywują
się dość ostro (również ideowo głosząc jakoby tylko właśnie oni
ćwiczyli aikido tradycyjne jakie nauczał M.Ueshiba) od Hombu Aikikai.
Posiadają oddzielny system stopni , równoległy do systemu aikikai.
Na czele stoi Saito sensei 9 dan. Główne dojo miesci się w Iwama.
Ich system nauczania jest tak ustawiony, że przekładają podstawowe
techniki z bronią na techniki bez broni i odwrotnie. Cwiczą też
dużo jo, boken i tanto zarówno z partnerem jak i samemu. Używaja
do tego systemu "STOP START" oraz bardzo dużego dystansu
między ćwiczącymi. Powoduje to kompletny brak płynności, dynamiki
i rytmu. Techniki bez broni ćwiczą bardzo dużo statycznie i z
dużym oporem ze strony partnera. Techniki te są mocno oparte na
dźwigniach, solidnej postawie ciała i operowaniem ciałem jak całości.
Dzięki temu są one dość skuteczne, nawet na podstawowym poziomie.
Dość słabe opanowanie pracy uke jako takiej, oraz padów. Elastyczność
ciała nie jest specjalnie rozwinięta.
ASU - Aikido Schools of Ueshiba
Formalnie niezależna organizacja,
ok 70 dojo, niedawno weszła z powrotem pod płaszczyk Aikikai.
Głównie rozwinięta w USA. Na czele stoi uczeń O'sensei'a, Saotome
sensei.
Oto opis ASU przez George S. Ledyard który jest wysokim stopniem
uczniem Saotome sensei:
Sercem Aikido Saotome sensei byłyby dwie główne przesłanki:
Pierwsza, każda technika aikido którą wykonujesz jest uderzeniem
którego decydujesz się nie wykonywać. To właśnie możliwość tego
atemi kreuje w uke potrzebe/koniecznosc reakcji w ten sposób że
technika jest możliwa do wykonania. Jest to podsumowane przez
jego (Saotome sensei) stwierdzenie że "Jeśli wiesz że twój
partner nie uderzy cię, wszystkie techniki można zatrzymać/zablokować".
W aikido nie ma rozdzielenia pomiędzy technikami z bronią i bez
broni, one są wymienne. Sensei kładzie duży nacisk na rozwój umiejętności
posługiwania się bronią, co prowadzi do możliwości zrozumienia
jak każda technika ma swój odpowiednik z bronią. Używa on ciągle
broni, szczególnie miecza, aby pokazywać główne zasady technik
bez broni.
Podczas gdy Kihon Waza senseia jest zasadniczo taki sam jak podstawy
aikido gdziekolwiek indziej, jego osobisty styl poruszania się
jest taki, ze on zawsze wygląda jakby trzymał miecz, i myśle że
on naprawdę tak wyobraża sobie ten ruch.
W końcu, styl Saotome sensei jest bardzo trudny do określenia.
Nie używa on jednej metody aby wykonywać wszystkie techniki. Nie
jest on nauczycielem "liniowym". Może on wykonać technikę
tak że najpierw wygląda jak T'ai Chi, a w sekundę później wykonuje
ją w sposób podejrzanie przypominający karate.
Z tego powodu myśle że Saotome sensei osobiście zaprzeczyłby że
posiada jakiś "styl" ponieważ jest on w stanie pokazać
swoją technikę w prawie nieskończonej liczbie postaci, dowolnie.
Ale faktem jest, że posiada on swój unikalny sposób ćwiczenia
swego aikido, który jest całkiem odróżniający się od innych. Chiba
sensei powiedział mi pewnego razu, (po tym jak obserwował trening
prowadzony przeze mnie) że "kiedy patrzę na ciebie widzę
w dużym stopniu Saotome sensei". Więc istnieją pewne oczywiste
rozróżniające elementy które reprezentują to co on ćwiczy, które
przekazał on swoim studentom. Myśle że ma to dużo wspólnego z
głównymi zasadami opisanymi powyżej.
Z drugiej strony inną rozróżniającą cechą charakterystyczną Saotome
sensei jest to że jego styl nauczania zajmuje się głównymi zasadami
a nie technikami. Nie stara się on spowodować abyś wykonywał technikę
w pewien sposób, ale raczej abyś znalazł sposób w jaki ona działa
dla ciebie osobiście. Rezultatem tego jest to że jego studenci
ćwicząc aikido nie wyglądają w zasadzie jak on. Nawet Hiroshi
Ikeda sensei (jego długoletni uchideshi) porusza się w kompletnie
inny sposób niż Saotome sensei. Pewnego razu słyszałem jak sensei
upominał jakiegoś aikidokę z czarnym pasem "nie rób tego
w sposób jaki ja robię" Chciał on aby student znalazł sposób
jaki działa dla niego a nie imitował kogoś innego. Jest to całkiem
inne podejście od niektórych innych instruktorów których studenci
powyżej 4 dana wyglądają jak sklonowany oryginał.
To jest wszystko o technice. Jeśli mielibyśmy dyskutować "filozofię"
Saotome sensei potrzebowalibyśmy dużo więcej miejsca i czasu niż
go mamy. Polecałbym gorąco żeby zainteresowani studenci przeczytali
jego książkę "Aikido i Harmonia Natury".
To co napisałem jest rzeczywiście niedostateczne, ale na jednej
stronie nie można posumować treningu z całego życia. Ale przynajmniej
myślę że każdy ze studentów Saotome sensei zgodzi się z tym co
napisałem.
George S. Ledyard
Aikido Eastside
Defensive Tactics Options
Bellevue, WA USA
Moj komentarz: Niektórzy ze studentów Saotome sensei jak
np W.Gleason z Bostonu usiłują ćwiczyć np: kotodame skupiając
się kompletnie na spiritualizmie i innch rodzajach mistycyzmu.
Ponieważ Saotome sensei jest człowiekiem wykształconym i bardzo
inteligentym, większość ludzi jakich skupia on wokół siebie są
to ludzie wrażliwi na filozoficzną stronę aikido. Saotome sensei
w swoim dojo potrafi jedocześnie zachować doskonałego ducha wojennego,
czego jednak nie można powiedzieć o zdecydowanej większości podlegających
mu dojo.
Więcej
informacji
Tendo ryu
Formalnie niezależna organizacja,
posiada kilka dojo w Europie Zachodniej, glównie Niemczech, Holandii.
Na czele stoi K.Shimizu sensei, jeden z najmłodszych uczniów O'sensei.
Styl ten często określa się jako "Zen w ruchu". Bardzo
miękkie szerokie ruchy. Trzeba przyznać że jest to styl gdzie
efektywność technik została kompletnie zarzucona.
Aikido Association of Northern California
Niezależna organizacja podlegająca
bezpośrednio pod Hombu Aikikai. Prowadzona w kilku regionach USA
(głównie pn Kalifornia) przez Bill Witt (Div I), Frank Doran(Div
II), Bob Nadeau(Div III) oraz Patricia Hendricks (duży wpływ na
nią ma styl Iwama ryu). Skupia rozmaite dojo i ogólnie określa
się ich jako "new age aikido". "Centrowanie się"
i "Lączenie się z Kosmosem" to dość popularne tematy
na które ćwicza. Niektórzy z nich próbują leczyć zaburzenia psychiczne
przy pomocy aikido lub nauczać Ki z aikido w więzieniach...
USAF (United States Aikido Federation)
Federacja jest częścią Aikikai.
Na czele federacji stoi Y.Yamada sensei. Skupia ona kilku shihanów
w USA: Y.Yamada sensei (New York Aikikai), S.Sugano sensei(NY
Aikikai), M.Kanai sensei(New England Aikikai), K.Chiba sensei
(San Diego Aikikai), (przez wiele lat należał do USAF, obecnie
jest w trakcie odseparowywania się organizacyjnego od USAF i Aikikai),
Shibata sensei (Berkeley Aikikai).
Yamada sensei
to dość klasyczny styl Aikikai, szerokie płynne ruchy. W młodości
duży wpływ na niego miał K.Tohei, co widać do dzisiaj. Skupia
swoje nauczanie raczej na podstawowych technikach aikido tak aby
ustanowić wysoki standard aikido w USA. Nie ćwiczy w ogóle broni.
Sugano sensei
ma dość specyficzny styl aikido. Z jednej strony techniki
są dość klasyczne, jak w aikikai, aczkolwiek duży nacisk położony
jest na niedopuszczanie do kontaktu z atakiem, wyprzedzanie ataku.Określiłbym
jego aikido jako "aikido przed kontaktem". Dużo pracy
z bronią, ale nie ma bezpośredniego przekładania technik broni
na techniki bez broni (jak np u Saito sensei). Mało ćwiczeń statycznych
z oporującym uke. Duży nacisk na irimi, oraz techniki podstawowe.
Ponieważ sensei kiedyś ćwiczył medytację i szermierkę, prowadzi
czasem krótkie sesje medytacji a ostatnio nawet kotodamy na wybranych
stażach.
Kanai sensei
posiada styl kompletnie niepodobny do klasycznego aikikai.
Główną ideą, to dążenie do wytworzenia pewnego rodzaju konfliktu
fizycznego/ kolizji fizycznej z atakiem a następnie rozwiązanie
go respektując założenia fizyczno-filozoficzne aikido. Techniki
są tak ustawione że powodują stopniowe uniezależnienie się od
współpracy ze strony uke. Nie ma praktycznie tenkanu jako pierwszego
ruchu odbierającego atak, zawsze jest irimi oraz wejście w centrum
atakujacego. Ustawienie stóp podobnie jak w kendo. Rozwijanie
kokyu i mocy rzutu również w końcowce techniki. W większości techniki
to są rzuty biodrowe (można by je określić jako różnego rodzaju
koshinagi). Powoduje to że techniki dla uke są dość ciężkie do
odebrania i wymagą dużej pracy z jego strony aby ciągle uważać
na własne bezpieczeństwo. Uke rozwija doskonałe umiejętności w
padaniu z ciężkich rzutów, oraz nabywa dużej sprężystości i elastyczności
ciała.
Dużo ćwiczeń statycznych z mocnych ataków. Słabo rozwinięta płynność
ruchów co powoduje wrażenie robotyki. Na wyższym poziomie przełamywanie
dystansu i wejście w timing zupełnie podobne do treningu Sugano
sensei. Bardzo dużo ćwiczeń z bronią. Nie ma przekładania technik
z bronią na techniki ręczne.
Chiba sensei
to też oddzielny rozdział historii. Duży nacisk na pracę przez
całą technikę z mocnym i ciągłym kontaktem, zarówno fizycznym
jak i wzrokowym ze strony uke. Uke, za pomocą własnego centrum,
atakując centrum tori poprzez ten kontakt wytwarza rodzaj napięcia
fizyczno-psychicznego nad którym pracuje tori wykonując technikę.
Jest to połączone z niesłychaną giętkością i takim przemieszczaniem
się wymaganym od uke, aby uniknąć kontuzji. Poszukiwanie rozwoju
mocy techniki od początku do końca techniki, choć nie ma takich
rzutów i padów jak u Kanai sensei. Praca uke bardzo bogato rozwiniętą,
często na granicy wytrzymałości fizycznej i psychicznej. Bardzo
dużo ćwiczeń z bronią. Nie ma przkładania technik z bronią na
techniki ręczne.. Chiba sensei przystosował techniki z iaido (Muso
shinden ryu) w system jako uzupełnienie technik aikido.
Shibata sensei
jest w zasadzie uczniem Chiby sensei, kierunek i założenia
jakimi kieruje się podczas treningów są niezwykle podobne do tego
co robi Chiba sensei, choć zaczynał jako uchideshi w Hombu dojo
Aikikai.
Chiba sensei sciągnął go do Stanów do Kalifornii i przez wiele
lat organizują oni wspólne staże i treninigi dla swoich uczniów
ściśle w tym współpracując.
Więcej
informacji
|
